* ( « إِنَّ الَّذِينَ يُنادُونَكَ مِنْ وَراءِ الْحُجُراتِ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ » ) * از سياق آيه چنين برمىآيد كه از واقعه اى خبر مىدهد كه واقع شده ، و اشخاص جفا كار بوده‌اند كه آن جناب را از پشت ديوار حجره هايش صدا مىزدند ، و در حقش رعايت ادب و احترام نمىكردند ، و خداى تعالى در اين آيه مذمتشان مىكند ، و به نادانى و نداشتن عقل توصيفشان مىفرمايد و به حيوانات و چارپايان تشبيهشان مىكند . * ( « وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَاللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ » ) * يعنى اگر اين جفاكاران صبر كنند و تو را صدا نزنند ، تا خودت به ديدنشان از خانه در آيى براى آنان بهتر است ، براى اينكه هم ادبى است نيكو ، و هم تعظيم و احترام مقام رسالت است ، و هم رعايت اين ادب آنان را به مغفرت خدا و رحمت او نزديك مىكند ، چون او پروردگارى است غفور و رحيم . پس جمله * ( « وَاللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ » ) * گويا ناظر است به همان صبرى كه بدان توصيه مىفرمود . ممكن هم هست ناظر باشد به اينكه اكثرشان عقل ندارند . و معناى مجموع جملات اين باشد كه : آنچه از اين افراد جفاكار صادر شد و آن جهالت و سوء ادبشان ، مورد عفو قرار گرفت ، براى اينكه از روى عقل مرتكب نشدند ، بلكه ناشى از قصور فهمشان بوده ، و خدا هم غفور و رحيم است . * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا . . . » ) * كلمه « فاسق » به طورى كه گفته‌اند به معناى كسى است كه از طاعت خارج و به معصيت گرايش كند . و كلمه « نبا » به معناى خبر مهم و عظيم الشان است . و كلمه « تبين » و نيز كلمه « استبانة » و « ابانة » - به طورى كه در صحاح آمده - همه به يك معنا است ، و اين كلمه هم متعدى استعمال مىشود و مفعول مىگيرد ، و هم لازم استعمال مىشود ، و چون متعدى شود معناى ايضاح و اظهار را مىدهد ، مثلا وقتى گفته مىشود : « تبينت الامر » و يا « استبنته » و يا « أبنت الامر » معنايش اين است كه من فلان امر را روشن و اظهار كردم . و چون به طور لازم استعمال شود ، به معناى اتضاح و ظهور خواهد بود ، وقتى گفته مىشود « ابان الامر » و يا « استبان الامر » و يا « تبين الامر » معنايش اين است كه فلان امر واضح شد . و معناى آيه چنين است : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! اگر فاسقى نزد شما خبرى مهم آورد ، خبرش را تحقيق و پيرامون آن بحث و فحص كنيد ، تا به حقيقت آن واقف شويد ، تا مبادا بدون جهت و به نادانى بر سر قومى بتازيد ، و بعدا از رفتارى كه با آنان كرده‌ايد پشيمان شويد .